PM2.5 คืออะไร อันตรายต่อสุขภาพอย่างไร พร้อมวิธีสังเกตอาการเมื่อได้รับฝุ่น

ฝุ่น PM2.5 เป็นหนึ่งในปัญหามลพิษทางอากาศที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในหลายพื้นที่ โดยเฉพาะในช่วงที่ค่าฝุ่นสูง ฝุ่นชนิดนี้มีขนาดเล็กมากจนสามารถเข้าสู่ระบบทางเดินหายใจและกระแสเลือดได้ จึงเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคทางเดินหายใจ โรคหัวใจ และปัญหาสุขภาพอื่น ๆ

การรู้จักสังเกตอาการเมื่อร่างกายได้รับผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 จะช่วยให้สามารถดูแลสุขภาพและป้องกันภาวะแทรกซ้อนได้อย่างเหมาะสม
PM2.5 คืออะไร

PM2.5 (Particulate Matter 2.5) คือ ฝุ่นละอองขนาดเล็กที่มีเส้นผ่านศูนย์กลางไม่เกิน 2.5 ไมครอน ซึ่งมีขนาดเล็กกว่าเส้นผมมนุษย์ประมาณ 20–25 เท่า

ฝุ่นชนิดนี้สามารถลอยอยู่ในอากาศเป็นเวลานาน และเมื่อสูดดมเข้าไปจะสามารถเข้าสู่

• ระบบทางเดินหายใจ
• ถุงลมปอด
• กระแสเลือด

ทำให้เกิดการอักเสบและส่งผลกระทบต่อระบบต่าง ๆ ของร่างกาย

แหล่งกำเนิดของฝุ่น PM2.5
ฝุ่น PM2.5 สามารถเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น

• ควันจากรถยนต์และการจราจร
• การเผาในที่โล่ง เช่น การเผาเศษวัสดุการเกษตร เศษใบไม้ หรือขยะ
• ควันจากโรงงานอุตสาหกรรม
• การก่อสร้าง
• ไฟป่า
• ควันจากการประกอบอาหาร (เช่นเตาถ่าน)
• ควันบุหรือ หรือ บุหรี่ไฟฟ้า

อาการเมื่อได้รับผลกระทบจากฝุ่น PM2.5

เมื่อร่างกายได้รับฝุ่น PM2.5 อาจเกิดอาการได้หลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับปริมาณฝุ่นและสุขภาพของแต่ละบุคคล

1. อาการทางระบบทางเดินหายใจ

• ไอ แสบจมูก
• แน่นหน้าอก
• หายใจลำบาก
• หายใจมีเสียงหวีด
• โรคหอบหืดกำเริบ

2. อาการระคายเคือง

• แสบตา น้ำตาไหล
• คัดจมูก น้ำมูกไหล
• จามบ่อย

3. อาการทั่วไปของร่างกาย

• ปวดศีรษะ
• เวียนศีรษะ
• อ่อนเพลีย
• คลื่นไส้

ฝุ่น PM2.5 เสี่ยงทำให้เกิดโรคอะไรได้บ้าง

การได้รับฝุ่น PM2.5 ต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคต่าง ๆ เช่น

• โรคภูมิแพ้ทางเดินหายใจ
• โรคหอบหืด
• โรคปอดอักเสบ
• โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD)
• โรคหัวใจและหลอดเลือด
• โรคหลอดเลือดสมอง
• ในบางการศึกษาพบว่า การได้รับฝุ่น PM2.5 ในระยะยาวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อ โรคมะเร็งปอด (องค์การอนามัยโลก จัดให้ PM 2.5 เป็นสารก่อมะเร็งกลุ่ม 1)

กลุ่มเสี่ยงที่ควรระวังฝุ่น PM2.5 เป็นพิเศษ

บุคคลบางกลุ่มมีความไวต่อฝุ่น PM2.5 มากกว่าคนทั่วไป ได้แก่

• เด็กเล็ก
• ผู้สูงอายุ
• หญิงตั้งครรภ์
• ผู้ป่วยโรคปอด (เช่น หอบหืด ถุงลมโป่งพอง)
• ผู้ป่วยโรคหัวใจ
• ผู้ที่เป็นภูมิแพ้

 กลุ่มเหล่านี้ควรหลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้งเมื่อค่าฝุ่นอยู่ในระดับสูง

วิธีป้องกันตนเองจากฝุ่น PM2.5

เพื่อช่วยลดผลกระทบต่อสุขภาพ ควรปฏิบัติดังนี้

• ตรวจสอบค่าฝุ่น PM2.5 ก่อนออกจากบ้าน ผ่านแอปพลิเคชันหรือเว็บไซต์ที่เชื่อถือได้ เช่น Air4Thai,IQAIR
• หลีกเลี่ยงกิจกรรมกลางแจ้ง โดยเฉพาะเมื่อค่าฝุ่นสูงเกิน 75 มคก./ลบ.ม.
• สวมหน้ากาก N95 หรือหน้ากากป้องกันฝุ่น PM2.5 สวมให้ครอบทั้งจมูกและปากแนบสนิท
• ปิดประตูหน้าต่าง เพื่อลดฝุ่นเข้าบ้าน
• ใช้เครื่องฟอกอากาศ ที่มีแผ่นกรอง HEPA ภายในบ้าน
• เมื่อออกนอกบ้านควรสวมแว่นตา เพื่อลดการระคายเคืองตา
•  ดื่มน้ำให้เพียงพอ และพักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานผักผลไม้ที่มีสารต้านอนุมูลอิสระ เช่น วิตามินซี อี เพื่อลดการอักเสบ

เมื่อมีอาการจากฝุ่น PM2.5 ควรพบแพทย์เมื่อไร

หากมีอาการดังต่อไปนี้ ควรเข้ารับการตรวจจากแพทย์โดยเร็ว

• หายใจลำบาก จนพูดไม่เป็นประโยค
• แน่นหน้าอกอย่างรุนแรง
• ไอเรื้อรัง หรือไอมากขึ้นผิดปกติ
• หายใจมีเสียงหวีด
• โรคหอบหืดกำเริบ
• ริมฝีปากหรือปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ (สัญญาณฉุกเฉิน ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที)

การตรวจสุขภาพและรับคำแนะนำจากแพทย์จะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน และช่วยดูแลสุขภาพปอดได้อย่างเหมาะสม

หากคุณมีอาการสามารถเข้ามาพบแพทย์ ปรึกษาแพทย์ได้
สอบถามเพิ่มเติมที่ แผนกผู้ป่วยนอก โทร.052-011999 ต่อ 128