อาการแบบไหนต้องส่องกล้อง?
เช็กสัญญาณเตือนโรคทางเดินอาหาร
ปวดท้องเรื้อรัง แสบร้อนกลางอก ถ่ายเป็นเลือด หรือกลืนลำบาก ควรส่องกล้องหรือไม่?
รู้จักอาการที่ควรตรวจส่องกล้องกระเพาะอาหารและลำไส้ใหญ่ พร้อมข้อมูลการส่องกล้องในเชียงใหม่
อาการแบบไหนต้องส่องกล้อง?
“อย่าปล่อยให้อาการเล็กน้อยกลายเป็นโรคร้าย”
หลายคนมักคิดว่าอาการปวดท้อง ท้องอืด หรือแสบร้อนกลางอกเป็นเรื่องปกติ จึงเลือกซื้อยามารับประทานเองหรือปล่อยให้อาการหายไปเอง แต่ในความเป็นจริง อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคในระบบทางเดินอาหาร ซึ่งบางโรคหากตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยเพิ่มโอกาสในการรักษาและลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนและมะเร็งในอนาคต
การ ส่องกล้องทางเดินอาหาร (Endoscopy) เป็นการตรวจวินิจฉัยที่ช่วยให้แพทย์มองเห็นความผิดปกติภายในหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็กส่วนต้น และลำไส้ใหญ่ได้โดยตรง สามารถวินิจฉัยโรคได้อย่างแม่นยำ รวมถึงเก็บชิ้นเนื้อเพื่อส่งตรวจ หรือตัดติ่งเนื้อบางชนิดได้ในระหว่างการส่องกล้องทางเดินอาหาร
อาการแบบไหนที่ควรส่องกล้องกระเพาะอาหาร?
หากมีอาการต่อไปนี้ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความจำเป็นในการส่องกล้องกระเพาะอาหาร
– ปวดท้องเป็นๆหายๆเรื้อรังหรือปวดบ่อย
– แสบร้อนกลางอกหรือมีอาการกรดไหลย้อนเป็นประจำ
– คลื่นไส้ อาเจียนบ่อย
– กลืนอาหารลำบาก หรือรู้สึกเจ็บเวลากลืน รู้สึกมีก้อนจุกที่คอ
– อิ่มเร็ว รับประทานอาหารได้น้อยกว่าปกติ
– อาเจียนเป็นเลือด
– ถ่ายอุจจาระสีดำคล้ายยางมะตอย หรือถ่ายมีเลือดปน
– น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
– ภาวะโลหิตจางโดยไม่ทราบสาเหตุ
อาการเหล่านี้อาจสัมพันธ์กับโรคกระเพาะอาหารอักเสบ แผลในกระเพาะอาหาร กรดไหลย้อน เลือดออกในทางเดินอาหาร หรือมะเร็งกระเพาะอาหาร จึงไม่ควรละเลย
อาการแบบไหนที่ควรส่องกล้องลำไส้ใหญ่?
การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) เป็นการตรวจที่ช่วยค้นหาความผิดปกติของลำไส้ใหญ่และไส้ตรง รวมถึงใช้คัดกรองติ่งเนื้องอกในลำไส้ใหญ่และมะเร็งลำไส้ใหญ่ระยะเริ่มต้น ควรเข้ารับการตรวจเมื่อมีอาการ เช่น
– ถ่ายเป็นเลือด
– ถ่ายดำ
– ท้องผูกสลับท้องเสีย
– ปวดท้องเรื้อรัง
– ถ่ายไม่สุด
– อุจจาระมีลักษณะเปลี่ยนแปลงเป็นเวลานาน
– น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
– โลหิตจางจากการเสียเลือด
– มีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่
ใครบ้างที่ควรส่องกล้อง แม้ไม่มีอาการ?
นอกจากผู้ที่มีอาการผิดปกติแล้ว การตรวจคัดกรองยังมีความสำคัญสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยง ได้แก่
– ผู้มีอายุ 45 ปีขึ้นไป เพื่อคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่
– ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่หรือมะเร็งทางเดินอาหาร
– ผู้ที่แพทย์ประเมินว่ามีความเสี่ยงสูงต่อโรคในระบบทางเดินอาหาร
การตรวจคัดกรองก่อนเกิดอาการ สามารถช่วยค้นพบโรคในระยะเริ่มต้นและเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา
การส่องกล้องช่วยตรวจพบโรคอะไรได้บ้าง?
การส่องกล้องสามารถช่วยวินิจฉัยโรคได้หลายชนิด เช่น
โรคกระเพาะอาหารอักเสบ แผลในกระเพาะอาหาร โรคกรดไหลย้อน เลือดออกในทางเดินอาหาร ติ่งเนื้อในลำไส้ใหญ่ ลำไส้อักเสบ มะเร็งกระเพาะอาหาร มะเร็งลำไส้ใหญ่ ความผิดปกติของหลอดอาหาร
นอกจากนี้ แพทย์ยังสามารถตัดติ่งเนื้อบางชนิดหรือเก็บชิ้นเนื้อส่งตรวจเพิ่มเติมได้ในระหว่างการส่องกล้อง ช่วยลดความจำเป็นในการผ่าตัดในบางกรณี
การส่องกล้องเจ็บไหม?
หลายคนกังวลว่าการส่องกล้องจะเจ็บหรือไม่ ปัจจุบันการตรวจสามารถทำร่วมกับการให้ยานอนหลับ (Sedation) ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกผ่อนคลาย ลดความกังวล และแทบไม่รู้สึกเจ็บ ใช้เวลาตรวจประมาณ 30-60 นาที ทั้งนี้ระยะเวลาและแนวทางการดูแลขึ้นอยู่กับประเภทของการตรวจและดุลยพินิจของแพทย์
การส่องกล้องมีกี่แบบ?
การส่องกล้องทางเดินอาหารมีหลายประเภท โดยแพทย์จะเลือกวิธีที่เหมาะสมกับอาการและตำแหน่งที่ต้องการตรวจ
1. ส่องกล้องกระเพาะอาหาร (Upper GI Endoscopy หรือ EGD)
ใช้ตรวจหลอดอาหาร กระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กส่วนต้น เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการปวดท้องส่วนบน กรดไหลย้อน แสบร้อนกลางอก กลืนลำบาก อาเจียนเป็นเลือด หรือสงสัยแผลในกระเพาะอาหาร สามารถตรวจพบโรค เช่น โรคกระเพาะอาหารอักเสบ แผลในกระเพาะอาหาร กรดไหลย้อน มะเร็งหลอดอาหาร และมะเร็งกระเพาะอาหาร
2. ส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy)
ใช้ตรวจลำไส้ใหญ่และไส้ตรง เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการถ่ายเป็นเลือด ท้องผูกสลับท้องเสีย ปวดท้องเรื้อรัง หรือมีความเสี่ยงต่อมะเร็งลำไส้ใหญ่ สามารถตรวจพบติ่งเนื้อ มะเร็งลำไส้ใหญ่ ลำไส้อักเสบ รวมถึงตัดติ่งเนื้อบางชนิดได้ในระหว่างการตรวจ
3. ส่องกล้องกระเพาะอาหารและลำไส้ใหญ่ในวันเดียวกัน
ในผู้ป่วยบางรายที่มีหลายอาการร่วมกัน หรือมีปัจจัยเสี่ยงหลายด้าน แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจทั้งกระเพาะอาหารและลำไส้ใหญ่ในวันเดียวกัน เพื่อลดจำนวนครั้งในการเตรียมตัวและช่วยให้การวินิจฉัยโรคครอบคลุมมากยิ่งขึ้น
หากคุณมีอาการปวดท้องเรื้อรัง แสบร้อนกลางอก กลืนลำบาก ถ่ายเป็นเลือด ขับถ่ายผิดปกติ หรือมีประวัติคนในครอบครัวเป็นมะเร็งทางเดินอาหาร ควรเข้ารับการประเมินจากแพทย์เฉพาะทางด้านระบบทางเดินอาหาร เพื่อพิจารณาว่าควรตรวจ ส่องกล้องกระเพาะอาหาร หรือ ส่องกล้องลำไส้ใหญ่ ตามความเหมาะสม
